اسناد "كنفرانس محيط زيست و توسعه"
سازمان ملل متحد (كنفرانس ريو)
در ماه جون سال ١٩٩٢ ميلادی ، بيش از ١٧٠ كشور جهان در كنفرانس محيط زيست و توسعه سازمان ملل متحد (UNCED) در ريو دو ژانيرو، شركت كرده و اسناد مربوطه را تحت عنوان "دستور كار قرن ٢١ ام" (Agenda21) تصويب نمودند.
اين اسناد كه در ٣٠٠ صفحه تنظيم شده و شامل ٤٠ فصل میباشند، بيان گر يكی از بزرگترين و فراگيرترين برنامههای كاری جامعه بشری تا به امروز است كه رهنمودهای عملی برای جلوگيری از بدتر شدن و در عين حال بهبود وضعيت محيط زيست در كره زمين بدست میدهد و كوشش خردمندانه ای است به منظور تداوم استفاده از منابع طبيعی برای نسلهای آينده.
در اين اسناد توجه دقيقی به ايجاد ارتباط عميق و هرچه وسيعتری ميان فعاليتهای روزمره سياسی با مسايل محيط زيست معطوف شده است. سازمان ملل متحد با ارائه سياستهای مشخص در عرصههای مختلفی چون: اقتصاد، كشاورزی ، غلبه بر فقر، مبارزه با آلوده گی آب وهوا، كاهش و دفع مواد زايد (شيميايی ،اتمی ،...)، استفاده و توزيع منابع انرژی ، همكاریهای فنی و مالی بين جوامع توسعه يافته و در حال توسعه ،...
شركت فعالانهی تمام نيروهای موجود داخل و يا خارج از حكومتها را میطلبد. ايدهها، اقدامات و طرحها بايد از خود شهروندان شروع شده و از ميان آنها بجوشند و تك تك اعضای جامعه بشری بايد بكوشند از طريق نيروهای جمعی و محلی خودشان و بر طبق موقعيت و فراخور شرايطی كه در آن هستند از اين پروسه جهانی تاثير گرفته و بر آن تاثيرگذار باشند. تنها از طريق پيوند كار جمعی شهروندان و تشكيلات محلی آنها با سياستهای كلان است كه آرزوی تامين سعادت كل بشريت و تداوم آن جامه عمل به خود خواهد پوشاند.
لازم به تذكر است كه در اجلاس مزبور در كنار اين اسناد، دو پيمان بين المللی ديگر بسته شده و دو توافق نامه هم در اين رابطه صادر شده اند:
پيمان و توافق نامههای اجلاس ريو
- پيمان حفاظت از جو زمين: حاوی مقررات كاهش گازهای گلخانه ای مثل گازكربنيك.
- پيمان حفظ تنوع انواع: نگهداری و حمايت از فرمهای مختلف موجودات زنده و پشتيبانی از تقسيم عادلانه فوايد كاربرد تنوع بيولوژيك بين كشورهای مختلف.
- توافق نامه در مورد محيط زيست و توسعه كه در ٢٧ ماده ، حقوق و وظايف كشورها را در راه پيشرفت و تكامل ، تعريف و مشخص مینمايد.
- توافق نامه مربوط به جنگلها كه شامل اصول پايه ای برای بهره وری از انواع جنگلهائی است كه برای توسعهی اقتصادی و حفظ تنوع بيولوژيك از اهميت ويژه ای برخوردارند.
از طرف ٤٧ امين مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ماه جون سال ١٩٩٣ ميلادی ، كميسيون تداوم توسعه ملل (CSD) مسئوليت نظارت بر اجرا و تكميل مصوبات ريو دو ژانيرو را بر عهده گرفته است كه بعنوان مركز سياسی اتخاذ تصميمات مربوط به اين اسناد، بالاترين مرجع نيرومند برای اعضای جامعه بشری در اين زمينه است.
* * *
فهرست اسناد
١- مقدمه
قسمت اول
ابعاد اقتصادی و اجتماعی
٢- همكاریهای بين المللی برای تداوم و سرعت بخشيدن به توسعه كشورهای در حال رشد و سياست ملی آنها در اين رابطه
٣- مبارزه با فقر
٤- دگرگونی در عادتهای مصرف كنندگان
٥- كنترل جمعيت و توسعهی پايدار
٦- بهبود و نگهداری سلامتی انسانها
٧- توسعه و تداوم سكونت گزينی
٨- تصميم گيری بر پايهی تامين اهداف توسعه و محيط زيست
قسمت دوم
نگهداری و بهره وری از منابع به منظور پيشرفت
٩- حفظ جو زمين
١٠- استفاده از منابع زيرزمينی
١١- مبارزه با نابودی جنگلها
١٢- كاهش و حذف مناطق غير حاصل خيز
١٣- بهره مندی از مناطق كوهستانی
١٤- توسعه و بهبود اقتصاد كشاورزی
١٥- حفظ تنوع موجودات زنده در طبيعت
١٦- استفاده از بيوتكنولوژی
١٧- حفاظت اقيانوسها، درياها و درياچهها
١٨- حفاظت آبهای شيرين
١٩- كاربرد مواد سمی شيميائی در رابطه با محيط زيست و جلوگيری از معاملات غيرقانونی آنها
٢٠- كاهش و دفع زبالههای خطرناك برای محيط زيست و ممانعت از خلاف كاریهای در رابطه با آن.
٢١ - زبالههای جامد و مسائل مربوطه
٢٢- رفتار با مواد زايد راديواكتيو در محيط زيست
قسمت سوم
تقويت نقش گروههای مهم
٢٣- مقدمه
٢٤- برنامهی عملی برای پيشرفت عادلانه زنان در جهان و تداوم آن
٢٥- كودكان ، نوجوانان و توسعه مداوم
٢٦- به رسميت شناختن و قدرت دادن به نقش گروههای قومی و بومی مناطق مختلف جهان
٢٧- تقويت نقش تشكيلات و سازمانهای غيردولتی برای پايداری توسعه
٢٨- گروههای محلی حامی مفاد اين اسناد
٢٩- حمايت از شاغلين و پشتيبانی از نقش اتحاديههای آنها
٣٠- تقويت نقش بخش خصوصی
٣١- دانش و تكنيك
٣٢- تقويت نقش دهقانان
قسمت چهارم
امكانات اجرايی مصوبات
٣٣- منابع مالی و تامين بودجه
٣٤- ايجاد صنايع همخوان با محيط زيست
٣٥- دانش در خدمت توسعهی مداوم
٣٦- تلاش برای آموزش و افزايش آگاهی فردی و عمومی
٣٧- تعاون بين المللی و مكانيسمهای ملی برای افزايش ظرفيت نهادها و نيروهای انسانی در كشورهای در حال توسعه
٣٨- شرايط و چهارچوبهای فعاليتهای بين المللی
٣٩- قوانين و حقوق بين الملل
٤٠- راهيابی و تصميم گيری
