![]()
كنفرانس محيط زيست و توسعه (UNCED) در سال 1992 كه بطور غير رسمي به نام اجلاس زمين شهرت يافت ، پنج سند رسمي منتشر نمود .بيانيه ريو در توسعه و محيط زيست كه بعدها به " بيانيه ريو" شهرت يافت، يكي از اين اسناد است .اين بيانيه متشكل از 27 ماده است كه موضوعات حفاظت از محيط زيست و توسعه همراه با پذيرش مسئوليتهاي ناشي از آن را شامل مي شود .اين اصول كه داراي الزام قانوني نيستند به بيان حق مردم براي توسعه و مسئوليتهاي آنان در جهت حفظ و حراست از محيط زيست مشترك جهاني مي پردازد.اين بيانيه اشاره به اين حقيقت دارد كه تنها راه پيشرفت هاي اقتصادي و اجتماعي بلند مدت ، توجه و التزام به حفاظت از محيط زيست و برقراري همكاري جهاني بشكل برابر بين دولتها ،فعالان كليدي جامعه مدني و بخش صنعت است
در متن اين بيانيه اصول مترقي زيادي به چشم مي خورد مانند اصل" آلوده کننده بايد خسارت را بپردازد"(the polluter –pays-principles.) و اصل احتياط (the precautionary principle ) كه به انجام ارزيابي زيست محيطي پيش از آغاز يك پروژه به منظور شناخت اثرات زيان آور و كاهش هر گونه پتانسيل آسيب رساني به محيط زيست تاكيد مي نمايد.
همچنين قيد مي نمايد كه توسعه امروز نبايستي باعث تحليل منابع متعلق به نسل آينده گردد ضمن اينكه كشورهاي توسعه يافته داراي مسئوليت ويژه اي در قبال فشار وارده به محيط زيست جهاني و استفاده از منابع تكنولوژيكي و مالي در جهان هستند هر چند بكارگيري سياستهاي سختگيرانه زيست محيطي غير قابل اجتناب است اما نبايد از آن به ناحق به عنوان ابزاري براي محدوديت تجارت جهاني استفاده نمود و در بين همه ملت ها بايد الگوهاي توليد و مصرف ناپايدار ريشه كن گردد.
توافق نامه در مورد محيط زيست و توسعه كه در ٢٧ ماده ، حقوق و وظايف كشورها را در راه پيشرفت و تكامل ، تعريف و مشخص مینمايد.
ادامه مطلب

فصل 40 از دستور کار 21 , کشورهای جهان و جوامع بین المللی را دعوت به ایجاد مجموعه شاخصهای توسعه پایدار می نماید. چنین شاخصهایی منجر به افزایش تمرکز بر روی موضوع توسعه پایدار و کمک به تصمیم گیرندگان در تمامی سطوح در زمینه بکارگیری راهبردهای ملی مبتنی بر پایداری می نماید.
استفاده از شاخصهای مناسب , منجر به تصمیم سازی بهتر و اقدامات موثرتر از طریق ساده سازی,شفاف سازی و تبدیل انبوهی از اطلاعات به اطلاعات قابل استفاده جهت تصمیم گیرندگان می گردد.
بخش توسعه پایدار ملل متحد , تاکنون اقدام به انتشار سه مجموعه برای شاخصهای توسعه پایدار نموده است که به ترتیب در سالهای 1996 و 2000 و آخرین نسخه که در حال حاضر مورد استفاده است , در سال 2006 بر اساس بازنگری نسخه قبلی توسط کار گروهی متشکل از متخصصان کشورهای درحال توسعه و توسعه یافته ,نموده است.
این مجموعه شامل 96 شاخص است که زیرمجموعه ای آن با 50 شاخص اصلی برای استفاده عموم کشورها دارای اهمیت است.این مجموعه به عنوان راهنما همراه با اسناد مرتبط جهت استفاده توسط کشورهای مختلف تهیه شده و به گونه ای است که قابلیت استفاده توسط کشورهای مختلف را داراست.
این مجموعه شامل 14 محور شامل:فقر,حکومت داری (Governance) , سلامت ,آموزش , جمعیت شناسی , بلایای طبیعی,اتمسفر, سرزمین (land ), اقیانوسها , دریاها و مناطق ساحلی, آب شیرین , تنوع زیستی , توسعه اقتصادی ,مشارکت در اقتصاد جهانی والگوی تولید و مصرف می باشد.که هر محور به ترتیب دارای شاخص و زیر شاخصهای مربوطه می باشد.
لازم به ذکر است راهبردهای ملی برای توسعه پایدار در هر کشور همراه با مجموعه مکمل آن یعنی شاخصها قابلیت لازم را جهت پایش روند توسعه امکانپذیر خواهد نمود ضمن اینکه نباید فراموش نمود که موضوع توسعه پایدار به همه آحاد یک جامعه تعلق دارد لذا این حق همگان است که به وضوح از وضعیت مطلع بوده تا بتوانند بطور فعالانه در پیشبرد اهداف ملی مشارکت نمایند.
کشور ما همچون سایر موضوعات مربوط به توسعه پایدار فاقد چنین مجموعه ای در سطح ملی می باشد. هر چند سازمانها و وزارتخانه هایی که مشغول جمع آوری اطلاعات در حوزه فعالیت خویش هستند می توانند با الگوگیری از چنین مجموعه هایی فرآیند دستیابی به چنین مجموعه ای در سطح ملی در آینده را تسریع نمایند.
من امیدوارم مسئولان و متخصصان دستگاههای مختلف به این بخش توجه لازم و کافی بنمایند.
در ذیل نمونه هایی از شاخصهای ملی توسعه پایدار سازمانهای بین المللی و چند کشور جهت مطالعه بیشتر قرار داده شده است .
بخش توسعه پایدار ملل متحد
http://www.un.org/esa/sustdev/natlinfo/indicators/isd.htm
شاخصهای توسعه پایدار اتحادیه اروپا
کشورکانادا
کشور فنلاند
http://www.ymparisto.fi/default.asp?node=12282&lan=en
کشوراسکاتلند
http://www.scotland.gov.uk/Publications/2003/02/16430/18411
کشور تایوان
http://theme.cepd.gov.tw/sustainable-development/eng/main.htm
کشور لیتوانی
http://www.lva.gov.lv/produkti/sdil2003/
و داستان همچنان ادامه دارد............
در ایام کودکی داستانی خواندم به نام قصه های هزار و یک شب. در پایان هر شب قصه گو این جمله راتکرار می کرد :چون قصه بدینجا رسید بامداد شد و شهرزاد لب از داستان فرو بست. و این جمله برای همیشه در ذهنم نقش بست..... .
حالا می بینم شهرزاد قصه گوی کشورم از ابتدای قصه لبانش در هم قفل شده است .....
بانوی سرزمین من
شهرزاد قصه گوی سرزمین من
روایت کن قصه هزار و یک شبت را .....
ما همگی منتظریم

