آرامش خاصي در بلندي هاست
آسودگي فراواني براي قلب ها
به آنها مي نگريم و طبيعت ما از
حيات آنها سرشار مي گردد
قدم بر بلنداي آزاديشان مي گذاريم
تا ناهنجاري هاي زندگيمان را فراموش كنيم
ژنو فري وينتروپ
فصل 13 از دستور کار 21 داراي اين عنوان است: مديريت اکوسيستم هاي شکننده- توسعه پايدار کوهستان كه در اين بخش کوهستان به عنوان يک اکوسيستم حساس و آسيب پذير و در عين حال تاثيرگذار و ارزشمند مورد بررسي قرار گرفته است و بر ايجاد و تقويت دانش و آگاهي هاي اکولوژيکي و توسعه پايدار کوهستان تاکيد شده است. همچنين، مديريت تلفيقي آبخيزهاي کوهستاني و رفاه و معيشت جوامع کوه نشين مطرح شده است.
كوه منبع مهمي براي آب، نيرو و تنوع زيستي محسوب ميشود. به علاوه ، كوه منشا منابع كليدي چون كانيها، محصولات جنگلي و زراعي و همچنين تفريحات است. كوهها به مثابه يكي از اكوسيستمهاي اساسي و شاهدي بر زيست شناسي پيچيده و مرتبط سياره ما براي بقاي اكوسيستم جهاني ضروري هستند. با اين حال، اكوسيستمهاي كوهستاني با سرعت در حال تغيير هستند. چنين گمان ميرود كه اين اكوسيستم ها در معرض فرسايش سريع خاك، لغزندگي زمين و نابودي سريع زيستگاهها و تنوع ژنتيكي قرار گرفتهاند.
ازلحاظ انساني،فقر فزايندهاي دربين ساكنين كوهستان وافت شديدي دردانش بوميان مشاهده ميشود. درنتيجه، دراكثرمناطق كوهستاني جهان شاهدتخريب زيست محيطي هستيم. لذا، مديريت متناسب منابع كوهستان و توسعه اجتماعي ، اقتصادي مردم آن شايسته توجه و اقدام فوري است.
سال بين المللي کوه ها
از ابتداي سال 2000 بسياري از کشورهاي کوهستاني جهان نخستين اقدامات سال 2002 را با تشکيل کميته هايي در سطح ملي و تدوين اهداف و برنامه هاي آن آغاز نمودند. از جولاي همان سال (تير و مرداد 1379) وب سايت اختصاصي سال 2002 توسط فائو فعال گرديد که آخرين اخبار و اطلاعات را در اختيار علاقه مندان قرار مي دهد. بر طبق آخرين آمار در حدود 60 کشور جهان کميته ملي و 30 کشور ديگر، از جمله جمهوري اسلامي ايران، کميته هاي مشابهي به منظور پيشبرد اهداف سال بين المللي کوه ها تشکيل داده اند.
همزماني دو رويداد مهم جهاني يعني "سال بين المللي کوه ها" (IYM) و "اجلاس جهاني توسعه پايدار" (WSSD) در ژوهانسبورگ، ضمن فراهم آوردن فرصتي استثنايي، تعهدات بيشتري را پيش روي دست اندرکاران محيط هاي کوهستاني قرار داد. در سومين نشست مقدماتي اجلاس ژوهانسبورگ، که از 25 مارچ تا 5 آوريل 2002 درنيويورک تشگيل شد، طرح مقدماتي "مشارکت بين المللي براي توسعه پايدار کوهستان" که از طرف فائو، يونپ(UNEP)، کشورهاي گروه 2002 (اتريش، بوليوي، فرانسه، ايتاليا، قرقيزستان، نپال، پرو، سوئيس، اسلوني، لائوس، بوتان، آلمان و ...) تهيه شده بود ارائه شد. اين سند در چهارمين نشست مقدماتي در بالي اندونزي نهايي گرديد. در اين طرح پي گيري و اجراي بخش 13 دستور کار 21 با توجه به نقش گروه هاي ذيربط از جمله جوامع شهري، بخش خصوصي، سازمان هاي غير دولتي (NGOs)، دانشگاهيان و سازمان هاي تحقيقاتي پيش بيني شده است. در روزهاي پيش از اجلاس ژوهانسبورگ، پيش نويس "بخش کوهستان" به عنوان بخشي مستقل در سند نهايي اجلاس ژوهانسبورگ پيشنهاد گرديد. سند" مشارکت بين المللي براي توسعه پايدار کوهستان" در سپتامبر آن سال در اجلاس ژوهانسبورگ مورد تصويب قرار گرفت. از آخرين رويدادهاي مهم در سال بين المللي کوه ها "اجلاس جهاني کوهستان" مي باشد که با حضور 600 نماينده از کشورهاي مختلف جهان در بيشکک قرقيزستان برگزار گرديد. در اين اجلاس سياست ها و استراتژي جهاني به منظور ريشه کني فقر و گرسنگي در کوهستان، کشاورزي، مديريت پايدار منابع و نيز گسترش صلح در نواحي کوهستاني تدوين گرديد.
روند رو به رشد توجه به محيط هاي کوهستاني که از سال 1992 آغاز شد، در سال بين المللي کوه ها به اوج خود رسيد که از اين رهگذر چشم انداز روشن و اميد بخشي براي حفظ و حمايت از اين اکوسيستم هاي ارزشمند ترسيم گرديده است.
فصل 24 از دستور كار 21 اين چنين است: " اقدام جهانى براي زنان در راستاى توسعه پايدار و عدالت" كه به بيان يك سلسله فعاليتها و تدوين برنامه هايى را براى اجراى دستور كار توسط دولتها مىگذارد.
زن در سنت نمادين بسياري از تمدن ها نه تنها زميني است که به گياهان و موجودات زنده هستي مي بخشد، بلکه آب نيز هست که رشد همه چيز بدان وابسته است. اگر در راستاي توسعه پايدار از توانايي نيمي از بشريت استفاده نشود، چگونه مي تواند توسعه پايدار واقعي به وجود آيد. مشارکت فعال زنان در جهت نهادينه کردن فرهنگ و ضرورت ايجاد بسترهاي لازم جهت نيل به توسعه پايدار امري است که جهانيان آن را پذيرفته و بر آن تأکيد دارند. در واقع مي توان از زنان به عنوان فرهنگ سازان توسعه پايدار نام برد. در اصل بيستم بيانه ريو آمده است: "بانوان سهمي حياتي در نحوه بهره برداري و توسعه زيست محيطي دارند، لذا مشارکت همه جانبه آنها براي دستيابي به توسعه پايدار ضروري است." مشارکت فعال زنان در جهت نهادينه کردن فرهنگ ضرورت ايجاد بسترهاي لازم جهت نيل به توسعه پايدار امري است پذيرفته شده از طرف جهانيان و در کشورهايي که اين اصل به اجرا در آمده است، با سرعت قابل توجهي به سوي توسعه پايدار در حرکت هستند. ما اعتقاد داريم که زنان محور توسعه پايدار هستند چرا که هر گاه آلودگي و عدم توسعه يافتگي به وجود آيد آسيب پذيرترين اقشار زنان و کودکان هستند. د.
هنگامي که به زنان به عنوان مادر توجه مي شود معناي نقش آن ها در توسعه پايدار را مي توان پررنگ تر احساس کرد. از آنجا كه زنان از آسيب پذيرترين گروههاى اجتماعى مىباشند ، بدين لحاظ ضرورت دارد نقش مشاركتى آنان در سطوح مختلف تصميم سازى، تصميمگيرى و اجرا و پايش و ارزيابى به رسميت شناخته شود. اين مهم مقدور نيست مگر آن كه در ساختارهاى اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى حداقل در منطقهاى كه در آن زندگى مىكنيم به وجود آيد و به ويژه در زمينه حفاظت از محيط زيست، حضور زنان در عرصه تصميم سازى، تصميمگيرى، برنامه ريزى و نظارت و ارزيابى گسترده گردد. علاوه بر اين زنان مىتوانند بزرگترين آموزشگران محيط زيست در جوامع و نيز به عنوان آموزشگران نسلهاى بعد باشند در اين آموزشها، بايد به اين امر توجه شود كه زمين از آن همه است و تنها يك زمين داريم. فهرستى از اين اقدامات ضرورى در فصل 24 دستور كار 21 آمده است. موضوع بهبود وضعيت زنان، توانمند سازى زنان، دسترسى به فرصتهاى برابر و برخوردارى از تساوى جنسيتى موضوعى است كه در اسناد اجلاسهاى بين المللى ديگر نظير سند كارپايه كنفرانس جمعيت و توسعه ملل متحد و نيز اهداف توسعه هزاره مطرح شده است.است.
